Coğrafyamız

Günümüzde Binbaşı Emin Bey olarak bilinen ve tanınan köyümüzün ne zaman kurulduğu günümüze dek belli değildir. Ancak halen mevcut köy yerinin biraz daha evvel kurulmuş köy yerlerinden yeni olduğu tarihi kalıntılardan tahmin edilmektedir. Söyleki: Hazırdaki köy yerine birer kilometre mesafede bulunan Batıda Kenanoglu ve Güney batıda aşağı ve yukarı Karamanlar adi ile üç köy yeri mevcuttur. Kenanoglu isminin Alparslanin Ardahan fethi sırasında buraların yerli hakimi eski Oguzlardan Kenanoglu Nemrut adli sülaleye bagli bir boy veya oymaktan geldigi düsünülebildigi gibi kahramanlar icinde karakoyunlu Türkmen elinin güclü bir boyu olan Karamanların bir bölüğünün yerleşmesinden bu isimi almis olmasinin bir sonuncu oldugu kuvvetli tahminlere dayanmaktadir. Günümüzde bile bina harebeleri ve mezarlar bu yerlerde mevcuttur.Tahminlere ve tarihin akisina göre anlasiliyorki cok eski zamanda meydana gelen harplerin resiri ile adi gecen Türk kabileleri dahile hicret etmis yerleri bosalmis zaman sonra Rus hudutu dahilinde bulunan Ahiska sehri ve köylerden buraya tekrar Türk muhaccirleri gelerek eski yerinden bir km. daha engin kuytu bir yerde yeniden 11 hane olarak yerleşmişlerdir.

Etrafinda irili ufakli göller ve cayirlik alanlarda hasir dokumak ve at semerleri yapmak icin kullaninan bitkiye o zamanlard ve halen zamanimizda dahi cil otunun bol olmasi nedeniyle Cil/cil ismini vermisler.Vana ise yurt,yer anlamina geleninden Cil yeri,cillik (sazlik)anlamina gelen eski Oguzlardan kalma bir addir.Iste o zamanlar bu yerin adi Cilvana olarak isim almis olup taninmisken simdiki yeni adi Icisleri Bakanliginca degistirilen köy adlari arasinda resmen verilmis olup 1918 Nisaninda burayi kurtaran 7.alayimizin 1.tabur kumandani Binbasi Emin bey bölge halkinda biraktigi unutulmaz fedakarlik ve sevgi duygularinin ölümsüzlügü eristirilmesi icin ismine izafeten Binbasi Eminbey olmustur.

Cografik yapisi

Köy Dogu Anadolu Bölgesindedir ve Posof ilcesine baglidir.Posofa uzakligi 10 km'dir.Gürcistan sinirina ise 6 km'dir.Köy 42 derece 30 dk kuzey enlemleri ile 42 derece 43 dk dogu boylamlari üzerinde yer alir.Deniz seviyesinden 1517 metre yüksekliktedir.
Cilvananin Kuzeydogusunda Ayazgöl 800 m cevreli,Kuzeyinde 3000 m.cevreli tinazharo,3 km.Güneybatisinda 300 m cevreli Kanligöl adlariyla taninan göllerden baska 3-4 parca daha ufak göller vardir.Köyün yüzölcümü 24 km karelik bir alana oturmustur.1/5' i fundalik,1/5 otlak,ekime musait olmayan yerler 3/5'ide cayir,bahce ve tarladir.Köy genis bir tepe üzerine kurulmus oldukca havadar bir yere oturtulmustur.Güneybatisinda ve köye 3km.mesafede Kodiyan adiyla taninan camlik ,tahminen 1800 m.yükseklikte bir dag yer almaktadir

Baba topraģı Binbaşı Emin Beyin Gűzel insanları; Gurbette olanlar için yaşanmışlıklar artık hatıra olarak kalır. Bu hatıralar ile yaşar, öyleki aldıģı nefes, yediģi yemek, içtiģi su, konuştuģu insan hep ama hep Köyűnű,    Yurdunu, Topraģın kokusunu, Körelmemiş duyguların saflıģını özler. Her gittiģinde yurduna topraģın bir tebessűmle yalnızlıģını paylaşır. Kanlı gölde buz gibi soģuk suyundan içer, uzanıp yanı başına dinlersin sessizliģin icinde film şeridi gibi canlanır gözlerin buģulu… bir ah çekersin saatler geçeer… gűnler geçer ayrılık vakti gelmiştir. Neden, niye,niçin soruları arasında, Cinlikayadan bakarken sigarayı derin çekiş herhalde anlatır çoģu şeyi. Artık köyűn uzaģinda…. Köyűm seni unutmadım. Unutanlar utansın.

2.Bölűmde Posofun kısa tarihi, Evlerimizi, Unutulmuşlukların Hatırlanması

Avrupada yaşayan 3. kuşak için bilgilendirme niteliģinde bir araştırma Umarım beģenirsiniz.

Arş. Çetin Koşar 2007

2. BŐLŰM

POSOFUN KISA TARİHÇESİ

1- Selçuklu Sultan Melikşah΄ın Lideri Danişmendlű Emir Ahmed΄in  Bizans ve műttefiki Ortadoks-Bagratlıların ordusunu 20 Haziran 1080Tarihinde yendiģi Kol köyű dűzlűģűndeki  meydan savaşı

2- 1828-1917 Tarihleri arasındaki dört Tűrk- Rus savaşı Badele-Tűrkgözű

3- 1919-1921 Tarihleri arasında Tűrk-Gűrcű műcadelesi

KISA KISA (Kayboldumu? Unutuldumu?)

Posofun Acara-Koblıyan sınırındaki Şuvaskal köyű ormanında Koryalar denilen çok gűzel bir soģuk su kaynaģı vardır. Koryalar pınarı yanında Köroģlu΄nun kıratının ayak izleri duruyor. ????  İnanışa göre kurak yıllarda buradaki  Köroģlu΄nun kıratının ayak izleri çukuruna su dökűp dilek  dilenince yaģmur yaģar. Bu yűzden Koryalar pınarındaki kıratın ayak izi bir ziyaret ve sınaktır.

KULLANILAN EV - BARK

ŐRTME:Eve giriş kapısının ön yönűnde bulunan önű açık bir yan evinduvarı  ve iki yanı direklerin űzerine oturtulmuş ve bir yanı önű açık dış avluyadenir.

KARA BAN/ KARA PAN: İki tűrlűdűr ya ortasında kalın bir aģaç direk olan örtme gibi yapılır veya Merek űstűnde, yanında mereģe yakın olarak űç yanı taş duvarlı ve ortası bűyűk direkli yapılır.Yaģışlar sırasında ökűzler gemi Döģen ile direģin çevresinde dönerek harman yapılmasına devam edilir.Kalın aģaç direģi űzerinde kuşak aģacı Yastık yanlardaki duvarlara binmişbulunan Koşat-Çifte atma, Duvar űzerindeki uzun kalın aģaç atmaya Harma, Koşat  ile harma arasına iki elle kavranabilir kalınlıktaki aģaca Kuvant-Kont, Kuvantların űzerine iki űç parmak kalınlıģında yassı ve geniş döşenen taşa Pikel-Pikâl denir. Dede Korkut> kitaplarında Aģ-Ban Ev ve Ban Ev deyimi bűyűk gölgelik çadır Otak anlamına gelir. Eski Tűrkler de Ban ve Ban-Ev deyimini  Ayvanlı-Ev, Sondurmalı-Konak olarak kulanmışlardır.Yalnızca Posof ve Köylerinde  görűlen bu yapı biçimi ve adı Kıpçak΄ların yadigarıdır.

HAVLU: Evin dış kapısından sonra odalar ve mutfak arasındaki yer.Kapının içeriden tahta sűrgűlű mandalı vardır. Kapının dış yűzűndedövme demir (Zırza-Reze) ve bunun geçirildiģi dűģme űzerine asma kilit vurarak kitlerler.

AŞHANA / FURUN: Furun Damı da denir. Altı topraktır. Sekű, hamur teknesi (kersan), Egiş, Gelberi ve öteki fırın araçları burada bulunur.Evin yemeģi ,Ekmeģi, Eriştesi vs. aşhanada yapılır.

ODA / OTAĞ: Misafirler ve erkeklerin toplanması için kullanılır. Bazılarında ocak bulunur. Misafir odasıdır. Sekűlerin başında yatakluh denilen gömme dolapta veya yűklűk adlı bölmede temiz yataklar bulundurulur. Çay ve kahve takımları gömme dolapta saklanır. Oda/Otaģ΄ın penceresi daha çok yandadır. Pencere önűnde bir örtmeli Ayvan (balkon) bulunur.

YAYLA DAMI/ DAM TAŞ: Bir göz, bir veya iki taş sekűlű odamsı yer. Evin en yaşlı kadını ile erkeģinin belli zamanlarda oturduģu yer. Aģartı denilen yaģ, peynir, yoģurt, kurut gibi sűt űrűnlerinin bulunduģu yerdir. Yanında aģıl Danaluh haģıl At,Őkűz yataģı,İnek Aģılı Koyun aģılı Beere/Berebulunur.

MEMŰŞHANA/AYAKYOLU: Evin yanında dişarıda tahtadan yapılımış altı döşemeli veya ayak konacak taşları bulunan hela vardır.

Deģerli Cilvanalı Hemşerilerim. Elimden geldiģince 3. bölűmde ise Etinden, Sűtűnden faydalandıģımız,Tarlaya, Harmana koştuģumuz, Sırtında yűk taşıdıģımız, bizim yaşam kaynaģı saydıģımız Hayvanlarımızı ve barındıkları yerleri anlatmaya çalıştım. Bu araştırmamı sizlerle paylaşmak istedim. Umarım beģenirsiniz.

Arş.: Çetin Koşar 2007

3. BŐLÜM

POSOF VE KŐYLERİNDE BŰYŰKBAŞ - KÜÇÜKBAŞ  ADLARI

Bűyűkbaş (Mal), Kűçűkbaş (Davar), Manda (Camuş) adlandırılır. Hayvanların dış görűnűşűne adları:Ak renkliye(Sedef), Kırmızıya (MorKınalı), Boz kűl renkliye(Maral),Karaya (Arap), Gözlerinin kenarı siyaha (Karagöz), Beyazlıya (Alagöz), Beyazla başka renkten karışık olana (Alaca), Alnında ak akıtma olana (Nikor), Kuyruģu kısa olana (Kuta),Kulaģı yarım veya kesik gibisine (Kura),Boynuzu gözlerine doģru aşaģı ve başına yapışık olana (Peleş), Boynuzu yukarı ay gibisine (Çardaģ-Çıģal), Uzun yeleli ata (Yallı ve Saçlı), Bacakları alaca ata (Alapaça)

Hayvanların Yaşlarına ve Cinslerine Göre Adları: ATLAR:Aygır (Ayģır)veya (Yabı) (İģdiş) için Bir binek Üç yaşında, İki Binek Dört yaşında, Kısrak (Kısraģ) için Bir Tay Anası, İki Tay Anası, denir. Kűçűkleri için kırık (Kűrik) sűt emen Tay (Taylaģ) denir. At binilir veya koşulur çaģı olan ortalama Üç yaşında olur.

SIĞIRLAR:Yavru için Puçi, Buzaģ, Dana,Yoz, Erkekleri için:Tosun,Gemilik, Buģa, Őkűz, Őkűz yaşı için Bir Harman, İki Harman΄lık olarak söylenir.Dişiler için: Dűģe, İnek. İnekler Bir Dana Anası, İki Dana Anası, … gibi

MANDALAR (CAMUŞLAR): Kotik (sűt emen),Gedek, Çamuş, Hepisine su sıģırıda denir. Dişi Çamuşun yaşı Bir Gedek Anası, İki Gedek Anası,… gibi Erkek Çamuş için Bir Harman, İki Harman,…gibi

KOYUNLAR: Yavrusuna Kuzu, Bir yaşındakine Tohlu, Saģın olmıyanına Yoz, Erkek ve Dişisine Davar, Dişi koyun için Bir Yaşındakine Şişek, İkiYaşındakine Koyun, Erkeģine İģdiş, Buruģ, Damızlıģına Koç, Katım, Aşma

KEÇİLER: Yavrusuna Kıdık, Kıdak, Oģlak, Dişisine Çebiç/Çebiş,ErkeģineKorut, Erkeģin iģdiş edilmiş olanına Ergeç, Damızlık olanına Teke, Erkekve dişi hepisine Geçi/Keçi denir. Yaşları için Dişilerine Bir Kıdık Anası, İki    Kıdık Anası, Erkekler için Bir Katım Korut, İki Katım Korut veya Tekedenir

HAYVANLARA AYRILAN  BARINAK (DAM)

AHOR/AHUR:Ormanı azalmış yerlerde evlere bitişik, Aģacı bol kesimde evin alt katında bulunur. At, Őkűz, İnek gibi bűyűkbaş hayvanlar barınır. At ahırına Tavla da denir. Hayvanları ayıran bölmeye Maģ, Yem, ot saman verilen teknemsi tahta bölmeye (Baga), Hayvanın baģlandıģı zincire baga zinciri (Çiçekhol-Çiçkol), Boynuna takılan ve sırımla baģlanan U biçimindeki daldan yapılan nesneye (Kal), Hayvan tımarında kullanılan kaşaģı ya(Gebre), Danalar için çıtadan  çevrilen parmaklıģa (Çıģ), Tavuklar ve gűvercinler için pencereden koşotlar arasına uzatılmış ince uzun sırıģa (Tar),Ahırın dışardaki gűbreliģe (Ahbunluk), Gűbreliģe açılan duvar deliģine de (Közmek) denir.

KOM: Koyun, keçi gibi kűçűkbaş hayvanların kışın barındıģı yerdir.Uzunlamasına konulan teknemsi yemliklere (Baga) denir.

PİN: Kűmes hayvanlarının yazın barındıģı yerdir. İçinde tar sırıkları,bunlara baģlı sepet veya çakılı sandıktan Pingel-Pıngal folluklar bulunur.

AZIK/DİRLİK ve HAYVAN YEMLERİ İÇİN YAPILAN DAMLAR

ANBAR: 4-5 Parmak kalınlıģında kuru ve saģlam tahtadan dört yönű (Boģazlı) denilen birbirine geçmeli çivisiz tutturulmuş yaģlı çıralı tahtadan    yapılan anbarlar böceģe, fareye karşı dayanıklı olur. Bu odacıkta evin yıllık erzaģı ve yemleri saklanır.

ÇATMA: Kalın tahtadan yine geçmeli yapılmış kalabalık evlerin ikinci

bir anbarıdır. Çatısı balık sırtı biçiminde içinde direk yoktur.Alt döşemetahta yerine kalın sırıklar kip olarak aralıksız döşenmiştir. İçinde mısır (Lazut), çençű lobyası, kabak, balkabaģı vs. konur.

ÇATAN/ÇETEN: Kalın sepet çubuklarından çatma biçiminde dokunmuş,beş tane kűskűsű olan mısırı hotor denilen koçanından ayırmaya yarar.Çatanın űzeri (Kona) denilen mısır sapı (Çala), kamış veya bir cm. kalınlıģındaki tahtalardan ibaret (Bedevre) ile balıksırtı biçiminde örtűlűr.Çatan΄a Lazut, kurutulmuş fasulye (Lobya), kabak gibi dirlik doldurulur.

MEHSEN/MAHZEN: Havludan (Avlu) 3-4 metre aşaģıda olup dört yanı taş duvarla çevrili yerdir. Hava alması için iki delik açılmıştır.Kışın sıcak yazın serin olur.Yaz kış sűt űrűnleri (Aģartı) burada korunur. Kışlıkpatates (Kartopi/Karpoti),elma,armut,kabak,turp,şalgam vs. soģuktan donabilecek yiyecekler konarak donmaması saģlanır. Mehsen΄de tekneye serilen sűtlerin űzerinden kaymaģı alınarak yayık yayılır.

KUY: Posof ve köylerinde genelde kuyu sözű kuy diye söylenir. Mehsen içinde evin ihtiyacına göre 80-100-150 cm. çapında toprak içine kuy açılır. Kuy΄a Havuç,Turp,Şalgam,karpoti hatta elma konur. Űzeri aģaç ve otlakapatılır. İlkbahara kadar bozulmadan kalır.

MEREK: Kalın koşat ve direkler kulllanılarak ahura bitişik yapılan penceresiz bűyűkçe bir göz damdır. Bir ucuna çift-çubuk,bostan araçları,Kızak,ve araba takımları ; Bűyűk bölűme ot,saman,yoca,korunga,aģaç yapraģı,geven,çala,hayvan yemi (Alaf) konur.

AHBUNLUK: Bűyűkbaş hayvanların pisliģine (Ahbun), ahur dışındakibiriktirildiģi çukura (Ahbunluk) denir. Ahbunluk ahur duvarı dışında űç yanı taş duvarla çevrili  çukurluktur. Buraya ahurdan hayvan pisliģi Sepet,Herzal,Tezkere (Tejgere) ile taşınır. İlkbaharda tarla ve bostanlara çekilerek gűbre olarak serpilir.

www.cilvanam.com a katkilarindan dolayi Cetin Kosar arkadasimiza tesekkür ederiz.